www.norbertanki.w.krakow.pl | norbertanki@op.pl
<<< poprzednia strona | spis treści | następna strona >>>

Rodzina Zakonna Sióstr Norbertanek

Historia spisana przez różne Wspólnoty Zakonne Sióstr Norbertanek

3. HISTORIA SIÓSTR NORBERTANEK

Wkrótce po tym, jak Norbert osiedlił się wraz ze swoimi czterdziestoma współbraćmi w Prémontré, założył również z pomocą Ricvery von Clastres Zakon Sióstr Kanoniczek Regularnych Premonstratek .


Ricvera von Clastres, pierwsza Siostra Norbertanka

"Według Norberta Wspólnota w Prémontré miała naśladować Wspólnotę Jerozolimską: a wielka liczba wierzących gromadziła się wokół Apostołów". (1) Tak więc, oprócz Kanoników, było wiele kobiet i mężczyzn zdecydowanych "nawrócić się", co w XII wieku oznaczało przyjęcie zakonnego stylu życia. Dlatego po roku 1121 Prémontré wciąż się rozwijało w postaci równoległego opactwa ze wspólnotą Kanoników, jej świeckich braci oraz wspólnotą Sióstr. Taka struktura znalazła uznanie w oczach Norberta, ponieważ odzwierciedlała tę wielką liczbę wierzących zgromadzonych wokół Apostołów w Jerozolimie." (1) Szacowano, że ilość Sióstr i braci świeckich w tym okresie wynosiła około 80 osób. W Zakonie zrzeszającym wybitnych mężczyzn i kobiety, jak choćby Ricverę von Clastres czy Adelę von Montmorency, nie wspominając nawet o takich osobistościach, jak hrabina Agnieszka von Braine, która ufundowała kilka klasztorów, Wspólnota cieszyła się zarówno członkiniami z wysokim pochodzeniem, jak i możliwościami. Jednakże owe niewiasty nie czuły się zepchnięte do szeregu braci świeckich. Zarówno mężczyźni, jak i kobiety, stanowiąc uczniów Norberta, byli tak oddani Eucharystii i duchowieństwu, że podobnie, jak uczniowie Apostołów zawierzali siebie kapłanom w swym poszukiwaniu doskonałości, zupełnie tak samo, jak pierwsi chrześcijanie zawierzali siebie Apostołom. Zarówno dla Norberta, jak i dla tych niewiast niewiele znaczył fakt, iż nie stanowili ani głowy, ani też ramienia Kościoła - wystarczało, że dzięki swojej miłości, kontemplacji i pobożności byli jego sercem. (1) Zakonnice, " piae mulieres ", żyły oddzielnie, choć w pobliżu klasztorów Kanoników Regularnych. Poza modlitwą opiekowały się biednymi i podróżnymi oraz współbraćmi i współsiostrami. Zakonnicami kierowała Przeorysza. Magister exteriorum zarządzał szczegółami wspólnotowego życia Sióstr. Po śmierci Norberta w 1134 roku pod wpływem surowych tendencji zmierzających do oddzielenia Sióstr od Ojców Norbertanów, Ojcowie zakonni zaczęli rozdzielać równoległe klasztory. "Hugo von Fosses, opat Prémontré postanowił, że Kapituła Generalna powinna przyjąć zasadę, by rozdzielać równoległe klasztory, co Norbert już wcześniej usiłował wprowadzić w Cappenbergu i Illbenstadt. Z tą chwilą Siostry Norbertanki znalazły się w zupełnie nowej sytuacji. Szczególnie, że same stały się odpowiedzialne za odprawianie Officjum - Liturgii Godzin. Potrzeba żeńskiej wspólnoty religijnej doprowadziła Siostry do przyjęcia wewnętrznej struktury, podobnej do tej, jaka istniała we wspólnotach męskich. Wykształcone Siostry zostały sorores cantantes , natomiast Siostry niepiśmienne stały się sorores conversae . (1) Około roku 1240 podczas dorocznej Kapituły Generalnej Opaci ponownie przedyskutowali problem Sióstr i stworzyli dla nich nową Konstytucję. W jej myśl Klasztor nie mógł przyjmować więcej, niż 20 Sióstr, natomiast ich Przeorysza musiała podporządkowywać się poleceniom Opata.


Św. Norbert z Xanten - obraz z początków XVIII wieku w kościele w opactwie Duisburg Hamborn

Dalsza kontrola miała być sprawowana przez monastycznego circatora wyznaczonego przez Kapitułę Generalną. To właśnie on przyjmował młode dziewczęta do Zakonu, one zaś składały ślub na jego ręce. Siostry Kanoniczki Regularne Zakonu Premonstratensów prowadziły w XIII wieku w swoich klasztorach życie kontemplacyjne, ale wykonywały również dzieła dobroczynne: opiekowały się biednymi, pielęgnowały chorych, przyjmowały wędrowców. W Somlóvasárhely na Węgrzech istniał Dom, w którym Siostry miały prawo poświadczania (pieczętowania), z czego korzystały podczas tureckiego najazdu. Habit noszony przez te Siostry był podobny do tego, jaki ubierały Kanoniczki Regularne, również one otrzymały tytuł Kanoniczek. Decyzja Kapituły Generalnej, aby oddzielić Wspólnoty żeńskie od opactw męskich, przyniosła rozmaite skutki w różnych regionach. "W krajach, w których rozporządzenia były rygorystycznie narzucane, Siostry osadzano na gospodarstwach rolnych bądź obszarach wiejskich." (1) Było wiele takich przykładów. Siostrom przydzielano oddzielne budynki w znacznej odległości, choć na tym samym obszarze, na jakim znajdowali się Ojcowie Norbertanie. Pozostały niezależne od Ojców. W niektórych miejscach Wspólnoty Sióstr nie chciały opuścić klasztoru i wówczas Ojców przenoszono do innego opactwa. Były także Wspólnoty, które - zmuszone do opuszczenia swoich klasztorów - przyłączały się do Cysterek. Circarie (prowincje) w Brabant, Flandrii i Saksonii bardzo poważnie podeszły do decyzji dotyczącej równoległych klasztorów i przesiedliły się do Środkowej i Wschodniej Europy. I tak, chociaż Siostry Norbertanki znikły z Francji, Belgii, Burgundii i Szwajcarii, to wciąż rosła ilość zakonów w Westfalii, Czechach, na Morawach, w Polsce i na Węgrzech. Było to po części spowodowane tym, że bogate i szlachetnie urodzone osoby chciały, aby ich córki otrzymały dobre wykształcenie. (2) Andura pisze o tym okresie w następujących słowach: "We Francji jedynym miejscem, które pozostało, było St. Margaret w La Rochelle, dopóki miasta nie najechali kalwiniści. W Hiszpanii Santa Sophia Toro i Villoria de Orbigo odłączyły się od Zakonu, a potem ponownie do niego przystąpiły, co je ocaliło. Na Węgrzech klasztory żeńskie rozwijały się pomyślnie aż do czasu całkowitego zniszczenia przez Turków w 1590 roku. W Polsce wszystkie klasztory żeńskie istniały aż do Pierwszego Rozbioru Polski, który miał miejsce w 1772 roku. Westfalia i do pewnego stopnia Czechy były prawdziwą krainą Sióstr Norbertanek, które w większości wywodziły się spośród arystokracji. Nigdzie indziej nie było tak wiele Sióstr: na trzydzieści trzy klasztory żeńskie przypadało tylko piętnaście opactw. W Niemczech równoległe klasztory istniały do roku 1803 w Oberzell, Spieskappel, Illbenstadt oraz Adelbergu. (3) Te Wspólnoty żeńskie posiadały własne dobra oddzielone od majątków Kanoników. Dwie Sisotry Norbertanki zostały wyniesione na ołtarze. Były to: błogosławiona Gertruda von Hesse, która została oddana w bardzo młodym wieku do klasztoru premonstratek z Altenbergu koło Wetzlar przez swoją matkę świętą Elżbietę Węgierską z Turyngii; oraz błogosławiona Bronisława z Klasztoru w Krakowie, kuzynka świętego Jacka i błogosławionego Czesława. Obecnie trwa proces beatyfikacyjny Służebnicy Bożej Siostry Emilii Podoskiej (z klasztoru na Zwierzyńcu) oraz Służebnicy Bożej Siostry Rose (z klasztoru w Bonlieu).


Prémontré

<<< poprzednia strona | spis treści | następna strona >>>
Piotr Cholewczuk Cgroup 2005